tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Archive for februari 2007

De vraag

In de drie klassen van de middelbare school waar ik gisteren was hadden de leerlingen mijn boek Gebr. gelezen, dat gaat over de dood van een broertje. In de eerste groep merkte ik al dat er een vraag in de lucht hang, een vraag die niemand durfde te stellen en die te maken heeft met hoe autobiografisch het homo-aspect in Gebr. is. Ook in de tweede groep voelde ik die vraag boven de hoofden van de leerlingen zweven, maar pas in de derde groep was die vraag zo brandend, dat ik zo ongeveer rook zag komen uit de hoofden van de jongens en meisjes. Ze hadden al omtrekkende vragen gesteld die duidelijk bedoeld waren om te kijken of ik me uit de tent liet lokken, maar de koe was nog niet bij de hoorns gevat. Dus ik zei geamuseerd: xe2x80x9cJa, vraag het maar, want als je niks vraagt, zeg ik niks.xe2x80x9d Want lang geleden heb ik me ten aanzien van dit onderwerp voorgenomen: iedereen kan me alles vragen, maar ik ga niks uit mezelf vertellen.

En toen durfde eindelijk iemand en ontdooide de hele klas. Ze wezen naar hun docente, want die zou gezegd hebben dat ze deze vraag niet mochten stellen. De juf keek een andere kant op, duidelijk gegxc3xaaneerd, en ontkende. Maar dat had totaal geen zin. Ik vond het erg geestig en zag helemaal voor me hoe dat in zijn werk was gegaan: xe2x80x9cMevrouw, is die schrijver zelf een flikker?xe2x80x9d

xe2x80x9cDat weet ik niet en dat doet er toch ook niet toe?xe2x80x9d

xe2x80x9cDan vragen we het wel als-ie morgen komt.xe2x80x9d

xe2x80x9cIk vind dat je dat niet kunt maken!xe2x80x9d

xe2x80x9cDus we mogen het niet vragen?xe2x80x9d

xe2x80x9cEigenlijk niet.xe2x80x9d

Zo ongeveer, en die docente had natuurlijk volkomen gelijk! Maar ik voelde aan de sfeer in de klas dat het wel kon, dus ik daagde ze uit. Pas toen ik op het station stond en wachtte op de trein terug, hoorde ik een jongen in de verte zeggen: xe2x80x9cHomo.xe2x80x9d Hij riep het niet, hij zei het gewoon, ik wist niet of het iets te maken had met mijn boek of mij. Ik ging gewoon weer terug naar huis.

Advertenties

Written by Ted

28 februari 2007 at 09:45

Geplaatst in Geen categorie

Ga maar door

Vandaag was ik op een middelbare school in Oudenbosch. Als er geen speciale opdrachten zijn, zoals vandaag, vertel ik over de verschillen tussen proza, poxc3xabzie en scenario. Gaat eigenlijk altijd goed en de leerlingen blijven bijna altijd aandachtig tot het einde. Maar wat doorgaans wel belangrijk is, is dat ik klaar ben op het moment dat de bel gaat, want de bel is het teken dat de tassen op tafel gesleept worden en de eerste leerlingen aanstalten maken om te vertrekken. Het is erg irritant als ze dat doen terwijl ik nog aan het praten ben, vandaar dat ik probeer om net vxc3xb3xc3xb3r de bel af te ronden.

Ik was net begonnen aan het laatste gedicht toen de bel ging, dus ik begon sneller te lezen om niet te veel uit te lopen. Maar geen van de leerlingen pakte zijn tas. Er zei er een: xe2x80x98Ga maar rustig door, hoor.xe2x80x99

Ik was verrast. Een ander zei: xe2x80x98U hoeft u niet te haasten.xe2x80x99

En nog een ander zei gastvrij: xe2x80x99Lees nog maar een verhaal voor!xe2x80x99

Dat maak ik niet zo vaak mee, dat de klas niet in de startblokken staat om aan de pauze te beginnen, maar nog best een poos wil blijven zitten.

Ik heb dat laatste gedicht rustig uitgelezen en ben nog aan een nieuw gedicht begonnen, terwijl op de gang passerende leerlingen nieuwsgierig naar binnen keken door de ramen waarom iedereen nog in de klas zat.

Fijn was dat. Daarna kwamen nog twee klassen en hoewel die ook gexc3xafnteresseerd bleven tot het einde, wilden ze wel op tijd weg toen de bel klonk. Maar ik was allang tevreden.

Written by Ted

27 februari 2007 at 21:37

Geplaatst in Geen categorie

Kunst voor alle leeftijden – het boekje

Leonardo2005In september 2005 sloot ik mijn Leonardo-hoogleraarschap (jaja!) aan de Universiteit van Tilburg af met de Leonardo-lezing: Kunst voor alle leeftijden. Het heeft heel lang geduurd, maar nu is eindelijk een boekje verschenen waarin delen uit die lezing zijn opgenomen, samen met een hoop plaatjes. Het boekje is gestuurd naar mensen die destijds naar die lezing kwamen en toen aangaven dat ze het wilden ontvangen. Anderen die Kunst voor alle leeftijden willen ontvangen kunnen 7 euro overmaken op rekeningnummer 455077045 van de Universiteit van Tilburg te Tilburg, onder vermelding van Leonardo Ted van Lieshout en naam en adres waar het boekje naartoe moet worden gestuurd.

Mailen kan naar: onderwijsbaliebg@uvt.nl.

Uit de brief die bij het boekje zit:

xe2x80x9cWij hopen u een plezier te doen met de publicatie die verschenen is naar aanleiding van de Leonardolezing die Ted van Lieshout in het najaar van 2005 heeft verzorgd aan de Universiteit van Tilburg.

De bundel Kunst voor alle leeftijden is een weergave van de onderwerpen die in de lezing aan de orde zijn gekomen.

Een vader en dochter liepen door het museum.

xe2x80x98Kijk wat een mooi schilderijxe2x80x99, fluisterde de vader toen ze voor een Van Gogh stonden.

xe2x80x98Ik vind er niks aanxe2x80x99, zei het meisje verveeld.

xe2x80x98Ssstxe2x80x99, deed vader. xe2x80x98Het is anders wel miljoenen waard.xe2x80x99

xe2x80x98En toch vind ik er niks aanxe2x80x99, zei dochterlief.

xe2x80x98Achxe2x80x99, besloot vader, xe2x80x98jij snapt ook niks van kunst.xe2x80x99

Zo gaat het vaak. Men probeert kinderen voor kunst te winnen door ze te imponeren met een plechtige sfeer en met ontzag voor wat kunst kxc3xb3st. Dat verhxc3xb3xc3xb3gt de drempel alleen maar. Ted van Lieshout: xe2x80x98Mijn missie is de menselijke maat van kunst.

De Leonardoleerstoel is een leerstoel voor gastdocenten die bekendheid genieten op zowel het gebied van de taal- en literatuurwetenschap in brede zin, als op dat van een ander gebied. De leerstoel is een wisselleerstoel die jaarlijks door een spraakmakende gasthoogleraar wordt bezet. Hugo Brandt Corstius, Rutger Kopland, Leo Vroman, Jan Terlouw en Ted van Lieshout waren allen Leonardohoogleraren. De Leonardohoogleraar 2006-2007 is beeldend kunstenaar, schrijver, en televisie- en radiomaker Wim T. Schippers. Zijn openbare lezing zal in mei 2007 plaats vinden (zie www.uvt.nl/fgw voor exacte datum en tijdstip)."

Written by Ted

25 februari 2007 at 23:09

Geplaatst in Geen categorie

Er was een jongetje

Soms draaien ze een plaat op de radio en dan hol ik ernaartoe om hem uit te zetten. Sommige muziek wil ik niet horen, omdat ik er naar van word. Misschien omdat die muziek me terugbrengt in de sfeer van een andere tijd. Waarschijnlijk een tijd waarin ik niet gelukkig was en ook geen kans zag om het te worden. Anders begrijp ik niet waarom ik die radio per se uitzet. Maar het werkt ook wel eens andersom. Zojuist was een canonliedje van Ramses Shaffy (ik meen dat de tekst van hemzelf is) op de radio dat ik juist harder zette. Ik kan me nog goed herinneren dat ik dat nummer helemaal grijs draaide toen ik me diep ongelukkig voelde: ik was student aan de kunstacademie, woonde op een klein rotkamertje met een rothuisgenoot in een rothuis in een rotbuurt en liep alle dagen rond met mijn ziel onder de arm.

Er was een jongetje dat schommelde in de wind

Zijn verdriet was met de vogels weggevlogen

De ondergaande zon bescheen zijn ongerijmd geluk

En daarom heeft hij zulke mooie ogen.

Written by Ted

24 februari 2007 at 23:59

Geplaatst in Geen categorie

Drie dichters

Gisteren was er een door dichter en schrijver Hanz Mirck georganiseerde dichtersavond in Arnhem. Een moedig initiatief waarvan ik hoop dat het voor regelmatige herhaling vatbaar is. Er traden onder meer drie jonge dichters op – Pim te Bokkel, Thomas Mxc3xb6hlmann en Bernd Ebbo Visser – die enthousiast en gespannen maar ook al behoorlijk routineus omgingen met het feit dat ze het moesten doen zxc3xb3nder katheder en mxc3xa9t loopmicrofoon xe2x80″ iets waar ikzelf moeilijk aan kan wennen: ik vind het ontzettend lastig om mijn boeken omhoog te houden, mijn vinger te leggen bij welke regel ik ben, de bladzijde om te slaan xc3xa9n tegelijkertijd een microfoon te omklemmen, omdat ik maar twee handen heb en tussendoor meestal ook nog teken op een flip-over. Je staat te hannesen en dat komt de voordracht niet ten goede. Maar voor het publiek is dat gestuntel wel amusanter, geef ik toe.

Het was plezierig om die jonge dichters mee te maken, maar ik vroeg me wel weer eens af: waar blijven de nieuwe jeugddichters toch? Het is eigenlijk erger: dichters die regelmatig voor de jeugd publiceerden zijn als het ware weggesijpeld; er zijn niet meer zo veel jeugddichters die regelmatig dichtbundels uitbrengen. Niet omdat ze niet willen, maar omdat leesbevorderaars zich liever richten op poxc3xabzie voor volwassenen en uitgevers de investering steeds minder aandurven. Daar zou wat aan gedaan moeten worden. Maar wat?

In de tussentijd maar eens rondneuzen bij deze drie dichters (voor volwassenen):

http://www.pimtebokkel.nl/

http://www.thomasmohlmann.nl/

http://berndebbovisser.web-log.nl/

Written by Ted

24 februari 2007 at 09:21

Geplaatst in Geen categorie

Archaxc3xafsch taalgebruik

Toen ik veel slechter schreef dan nu, doorspekte ik mijn teksten met lievelingswoorden als nochtans en desalniettemin. Pas toen ik doorhad dat deftigheid niets te maken heeft met literatuur knapten mijn teksten zienderogen op xe2x80″ zienderogen, xc3xb3xc3xb3k al zoxe2x80x99n mooi woord!

Vandaag las ik in een ‘interview’: xe2x80x9cEen tijdje terug werd ik uitgenodigd, ter gelegenheid van de voorleesweek, te komen voordragen in groep acht, de groep waar mijn oudste dochter resideert. Ik greep die gelegenheid met beide handen aan om mijn ongepubliceerde bundel eens aan proefondervindelijk onderzoek te onderwerpen. Vanaf het moment dat de jeugdige toehoorders de titel tot zich namen, tot aan het markante eind van de bundel toe, bleek mijn voordracht een doorslaand succes!… Maar dat ter zijde. Elke avond, zo tegen half negen, spoed ik mij naar mijn huis, om niet eerder dan de volgende morgen mijn dierbaren weer in de armen te sluiten.xe2x80x9d

Hier wou ik het maar bij laten. Je hoeft niet in groep acht te resideren om te snappen dat de tekst hierboven niet xc3xa9cht is genoteerd door een interviewer, maar dat die man dat zelf heeft opgeschreven. Dat is dan ook meteen het enige excuus dat deze meneer heeft voor zijn hoogst irritante taalgebruik. Ik herken de hang naar gewichtigdoenerig taalgebruik heus wel, maar niet de kennelijke bedoeling van die meneer om door middel van archaxc3xafsch taalgebruik humoristisch of geestig of gevat of amuserend over te komen. xe2x80″ Als ik nu eens een tip mag geven aan mensen die schrijver willen worden, proef deze zin dan nog eens en zie of je er de fout in ziet: Elke avond, zo tegen half negen, spoed ik mij naar mijn huis, om niet eerder dan de volgende morgen mijn dierbaren weer in de armen te sluiten.

Je hoeft die zin alleen maar om te zetten in normxc3¡xc3¡l Nederlands om te zien wat voor schade oubollig en gezwollen taalgebruik aanricht: Elke avond om half negen haast ik me naar huis om de volgende ochtend mijn vrouw en kinderen te kussen.

– Ja, pff, de weg naar huis is zoooooo laaaaaang dat die meneer zich al om half negen ’s avonds moet haasten om de volgende ochtend op tijd thuis te kunnen zijn. Maar volgens mij bedoelt-ie dat niet.

Written by Ted

22 februari 2007 at 12:44

Geplaatst in Geen categorie

Kunstsubsidie leidt tot subsidiekunst

Vandaag kreeg ik per mail een korte, min of meer afwijzende reactie op de illustratorenactie* (die mede heeft geleid tot een verbetering van de subsidiemogelijkheden voor illustratoren): xe2x80x9cKunstsubsidie leidt tot subsidiekunstxe2x80x9d

Uitleg stond er niet bij, maar die heb ik ook niet nodig om te proeven wat de schrijver ervan bedoelt: kunst moet zichzelf bedruipen; kunst die niet rendabel is verdwijnt vanzelf en dat is goed.

Maar dat is niet goed. Kunst zonder steun kxc3¡n niet. Nou ja, dat kan wel, maar dan houd je alleen de kermis over en de klucht en het kabinet voor rariteiten. Subsidie brengt evenwicht in het culturele aanbod, zodat ook kunst waar minder animo voor is kan groeien en bloeien, zonder dat geld daarbij de sturende factor is.

Tuurlijk kun je zeggen: ik ga txc3xb3ch nooit naar het Historisch Museum en het ballet, dus ze kunnen het net zo goed afschaffen. Maar dat is het afwenden van verantwoordelijkheid; het is net zoiets als oproepen tot het afschaffen van onderwijs omdat je zelf geen kinderen hebt. Het gevolg is verschraling en daar benadeel je uiteindelijk txc3xb3ch jezelf mee. Door met zijn allen te betalen, door middel van via de belastingen gecrexc3xaberde subsidie, houden we onze gezamenlijke culturele identiteit in stand. En uiteindelijk heb je daar, zeg ik nuffig, meer aan dan aan Madame Tussaud en Cats.

*zie o.a. De flyer!, enkele stukjes hieronder.

Written by Ted

21 februari 2007 at 11:11

Geplaatst in Geen categorie