tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Archive for oktober 2007

Bloemleesregeling

Op dit weblog en ook daarbuiten is regelmatig de Bloemleesregeling aan de orde geweest en daarbij werd steeds dit bedrag genoemd: 26 euro. Dat is het bedrag dat men geacht wordt te betalen voor overname van een gedicht of een tekstfragment van 400 woorden in een uitgave tot 5000 exemplaren die gebruikt wordt voor of bij het onderwijs. Ik maakte bij het noemen van dat bedrag een fout, want sinds 1 januari van 2007 is dat bedrag verhoogd naar 27 euro.

Advertenties

Written by Ted

31 oktober 2007 at 12:44

Geplaatst in Geen categorie

De kinderkomrij 10

Joost Nijsen, uitgever van Podium, besteedt in zijn column van vandaag aandacht aan de gang van zaken rond de kwalijkekinderkomrijkwestie, en beziet een en ander vanuit een ander oogpunt dan tot nu toe naar voren is gekomen:

"Je moet elkaar als uitgevers zo veel mogelijk met rust laten. De een doet het zus, de ander zo. Een beetje respect voor je concurrenten, dat geeft rust en ruimte. Maar de kwestie rond de xe2x80x98Kinder-Komrijxe2x80x99 raakt een belang dat verder gaat dan zomaar een beleidskeuze bij een conculega..."

Lees hier verder: http://www.uitgeverijpodium.nl/home.asp#pageid=14

Written by Ted

30 oktober 2007 at 21:38

Geplaatst in Geen categorie

Nieuw rijm

Afgelopen weekend zag ik een stukje van een documentaire over hiphop. Een jonge vent vertelde over zijn manier van rijmen, die afwijkt van de gebruikelijke manier van rijmen. Bij regulier rijm rijmt drie op knie en vier op hier, en als ik rijm…

Hij pakte ze een voor een en

bouwde een muur van stenen

…dan zijn er al puristen die vinden dat dat nxc3xadxc3xa9t rijmt. Maar ik ga bij lange na niet zo ver als die jongen in de documentaire. Voor hem rijmt dit:

Het is drie voor twaalf,

we gaan een biertje halen.

Wat verrassend! Of het mij de ogen opent voor tal van rijmmogelijkheden waar ik voorheen nooit aan gedacht heb weet ik niet, maar ik ben wel erg benieuwd of jullie ook nieuw soort rijm kennen!

Written by Ted

29 oktober 2007 at 23:01

Geplaatst in Geen categorie

Bloot? Paniek!

BlootkindEen poosje geleden, in de Kinderboekenweek, had ik het over een merkwaardige situatie die ik aantrof op een school: http://tedvanlieshout.web-log.nl/tedvanlieshout/2007/10/oud_uit_de_tijd.html#comments (17 oktober). Kinderen reageerden hysterisch op teksten en beelden die te maken hadden met bloot en seks. Ik was daar wel enigszins onthutst door, omdat ik niet goed begreep waar het vandaan kwam en daarom ook niet wist wat ik ermee moest of wat ik eraan moest doen: Nu stond er gisteren een verhelderend artikel in NRC Handelsblad ("Sekskleuters", Renate van der Zee) waarin de situatie wordt geschetst aan de hand van voorbeelden en het woord dat de situatie omschrijft staat erbij: paniek.

Om de een of andere reden ervaren veel ouders van nu de ontwikkeling van de seksualiteit van kinderen als een vorm van afwijkend gedrag, en als de ene kleuter met een vinger in het onderbroekje zit van een andere kleuter, is dat ene kindje dader en het andere slachtoffer. Er zijn ouders die naar de politie gaan of naar de hulpverlening omdat er seksueel misbruik zou hebben plaatsgevonden, terwijl het gaat om normaal kindergedrag. – Mijn moeder had het er laatst al een keer over, schouderophalend: Kinderen spelen doktertje en dat deden ze vroeger ook. Niks aan de hand dus.

Maar ondertussen zit je met het probleem dat men steeds raarder doet over seksualiteit en dat straalt zozeer af op kinderen, dat die dus hysterisch doen.

Ik ben aan de ene kant wel blij dat het een bekend fenomeen is, want ik dacht toch in mijn achterhoofd dat het misschien door mxc3xadj kwam dat ze zo raar reageerden. Maar het is dus een oprukkend fenomeen. Aan de andere kant ben ik natuurlijk helemaal niet blij, omdat er geen enkel zicht op is dat deze situatie weer zal normaliseren, dus we stevenen gezamenlijk af op kinderlijke seksualiteit als een maatschappelijk trauma.

Written by Ted

28 oktober 2007 at 07:44

Geplaatst in Geen categorie

De kinderkomrij 9

In het boekenvakblad Boekblad staat een ingekorte brief van Hans Hagen over de kwalijkekinderkomrijkwestie. Het blad is niet voor iedereen toegankelijk, evenmin als Boekblad Online, waar de brief in zijn geheel op is geplaatst. Dit is – met dank aan Hans voor het verlenen van toestemming voor overname – die brief; hij is ook te lezen op http://www.hanshagen.nl en dan klikken in de bovenbalk op nieuws:

Hans_2004Het gaat om het principe

Gerrit Komrij stelde een bundel samen waarin hij een overzicht geeft van vijf eeuwen Nederlandse kinderpoxc3xabzie. Hij selecteerde gedichten die hij mooi of goed vindt, en poxc3xabzie die hij als zesjarige uit zijn hoofd kende. Vervolgens parkeerde Komrij de selectie gedichten in een bepaalde volgorde achter elkaar, als auto’s in een file. Maar de file werd twee keer zo lang als gepland. Met uitgever Prometheus was afgesproken dat de bundel vijfhonderd gedichten zou bevatten. Het werden er ruim duizend.

Uitgeverij Prometheus wilde de bundel perse in de kinderboekenweek presenteren. Die week valt begin oktober, al tientallen jaren. Toch werd de uitgever er kennelijk door verrast. In alle haast werd het boek gedrukt. Er was geen tijd om eerst toestemming te vragen aan de auteurs – gedichten en verhalen mogen alleen worden gepubliceerd met instemming van de schrijver. Maar Prometheus heeft de procedure omgedraaid: eerst drukken, de rest komt later. Commercixc3xable belangen gaan blijkbaar boven het auteursrecht.

Rekende de uitgever er op dat auteurs het een eer vinden om in Komrij’s file te mogen staan? Ik vind het aardig dat Komrij mijn werk de moeite waard vindt. Maar ik houd niet van files, helemaal niet als een ander mij er in vastzet. Ik wil zelf bepalen wat er wel of niet met mijn gedichten gebeurt. Die zeggenschap is mij ontnomen.

De prijs van het boek was bepaald op 25 euro. Maar de bloemlezing werd twee keer zo dik. Je zou dus verwachten dat hij duurder werd – twee keer zoveel gedichten moeten immers vergoed worden. Maar nee. Prometheus deed iets opmerkelijks: ze besloten de winkelprijs (tijdelijk?) te verlagen naar 19,95 euro.

Het honorarium voor de dichters kwam daardoor uit op vijf euro per opgenomen gedicht. Onbegrijpelijk. Schrijvers en uitgevers hebben de afspraak dat voor educatieve overnames een minimale vergoeding geldt van 26 euro per gedicht. Voor commercixc3xable uitgaven, zoals deze bloemlezing, ligt dit bedrag uiteraard hoger.

Prometheus sputtert dat er voor ruim duizend gedichten betaald moet worden. Dat klopt niet. Zo’n 50 procent van de opgenomen dichters is langer dan zeventig jaar dood, of onbekend. Hun werk is rechtenvrij en dus gratis.

Prometheus zegt dat ze zo’n boek niet kunnen maken als er 26 euro per gedicht betaald moet worden. Spijtig, maar dan zul je dus de dikte van het boek of de winstmarge moeten aanpassen. Voor de prijs van een retourtje Utrecht Amsterdam kun je ook niet met de trein naar Parijs. Zo simpel is het volgens mij.

Het is natuurlijk mooi als een boek betaalbaar blijft, maar het is onbeschoft dat Prometheus sigaren uit andermans doos presenteert. Uit de doos van de dichters. Die subsidixc3xabren nu ongevraagd en soms tegen hun wil een bloemlezing. Wat zou een drukker zeggen als hij achteraf hoort dat hij maar xc3xa9xc3xa9n vijfde van de minimumprijs krijgt, omdat het anders te duur wordt?

Prometheus beweert dat er maar xc3xa9xc3xa9n dichter bezwaar heeft tegen opname in de bundel en de hele gang van zaken. Ook dat klopt niet. Verschillende uitgevers en dichters hebben al contact gehad over deze zaak met Prometheus. Ze beraden zich op een reactie en/of hebben juristen ingeschakeld.

Gerrit Komrij noemt het ijdeltuiterij dat sommige dichters niet instemmen met een fooi van vijf euro – dat komt neer op xc3xa9xc3xa9n tiende cent per gedicht per boek. Ik vind ons werk meer waard en ga niet akkoord met dit voorstel. Voor zo’n bedrag wil ik niet in een file staan. Dat doe ik nooit, dus waarom nu wel?

Het sommetje laat zien dat dichters sowieso niet rijk worden van dit boek. Het gaat ook niet om geld, maar om het principe. Een fatsoenlijke uitgever vraagt op tijd of hij je werk mag gebruiken en tegen welke voorwaarden. Als er een rooskleurige vergoeding tegenover staat, wil ik erover nadenken, maar nu… xe2x80x98Hoogtepunten’ uit vijf eeuwen kinderpoxc3xabzie, uitgegeven als een ingebonden scheurkalender. Ik word er niet blij van. Ik zie het niet als reclame voor mijn werk. Mijn eigen uitgever maakt mijn boeken zoveel mooier!

Hans Hagen

Auteur / bestuurslid VvL (Vereniging van Letterkundigen)

P.S. Bovenstaande schreef ik voordat ik met Prometheus een hoger honorarium overeenkwam. Ik sprak inmiddels een aantal dichters van wie ook zonder toestemming werk in de bundel is opgenomen. Er blijken (tenminste?) vier bedragen voor de overname van gedichten te gelden: vijf euro, het dubbele, het vijfvoudige en het zevenvoudige. Dat noemen zexe2x80xa6 Beleid?

Uit: Boekblad 25 oktober 2007

Written by Ted

26 oktober 2007 at 22:01

Geplaatst in Geen categorie

Roeping

with 18 comments

MichelangeloIk kan me nog herinneren dat ik als tiener in de keuken stond en dat ik mijn moeder vol ongeloof aanstaarde omdat ze niet wist wat er allemaal in de top tien stond. Dat ben ik me blijven herinneren omdat ik het achteraf zo raar vind dat ik niet kon invoelen dat het andere mensen – oudere mensen – niks kan schelen wat er in de hitparade staat. Ik ben nu zelf over de vijftig en heb al jaren geen idee meer van wat er op één staat, al weet ik best dat Gerard Joling twee keer achter elkaar de koppositie bereikte. Ik ben achteraf ook wel blij dat ik me niet meer druk maak over wie er op welke plaats staat in de top veertig. Je leven gaat dóór en je komt erachter wat écht belangrijk is; ik ben op een punt in mijn leven gekomen dat ik moet kiezen: óf je doet het nu óf je doet het nooit en dan maak je in je leven deze ervaring niet mee! Ik heb de knoop doorgehakt, ben naar de winkels gegaan en heb alles gekocht dat nodig is voor deze stap in mijn leven: het bakken van een appeltaart. Ja, het is geschied. Ik heb voor het eerst een appeltaart gebakken. Ik ben in een fase van mijn leven terecht gekomen dat ik het léúk vind om een taart te bakken, én jong genoeg ben om de ambitie op te brengen om ook nog eens een bovenstebeste taartenbakker te willen worden. – Een dag of tien geleden werd ik aan het begin van een lezing door een Vlaamse meneer aan het publiek voorgesteld als auteur en amateurkok, en misschien heeft dát het laatste zetje gegeven: ik wil de geschiedenis ingaan als tekenaar en taartenbakker!

Mijn eerste appeltaart smaakte meteen heerlijk, en eigenlijk kan dat niet, want hij was aan de dunne kant (ik bleek te weinig deeg te hebben voor de springvorm die ik had gekocht) en bovendien liet ik hem zeker tien minuten te lang in de oven staan. En toch vond ik hem zelf ook erg geslaagd! Qua smaak (qua uiterlijk zag hij er heel landelijk en rustiek uit).

Dat kán toch niet? Zo’n eerste taart hoort te mislukken! Of kón die juist niet mislukken? Nou ja, als ik hem had laten aanbakken of zo, dan had-ie niet gesmaakt, maar er zaten alleen goeie spullen in, en dan is het best moeilijk om iets te laten mislukken. – Wat ik bedoel is dit: de taarten die wij tegenwoordig kant-en-klaar kopen zijn zó gemaakt dat de fabriek die ze bakt eraan verdíént. Dat kan alleen als je bezuinigt op de ingrediënten. De eersteklas appeltjes vervang je door tweederang appels of door appelafval (waarmee ik bedoel: appel die overschiet bij de productie van een ander appelproduct), de boter vervang je door margarine en de overige spullen, zoals de natuurlijke smaakmakers, vervang je door kunstmatige varianten. Op die manier maak je een taart waar de producent wat aan verdient. Als je zelf een taart maakt hóéf je er niet aan te verdienen en je bent ook niet zo geneigd, denk ik, om je gasten te misleiden door te zeggen dat je ze roombotertaart geeft, terwijl je stiekem de roomboter hebt vervangen door margarine. Dus een eigen taart smaakt zoals hij hóórt te smaken.

De taart is inmiddels op en morgen ga ik mijn tweede taart bakken. Deze keer laat ik het recept los en ga experimenteren met de ingrediënten en met de verhoudingen. Want ik wil me onderschéíden als taartenbakker. Misschien is het wel mijn róéping!

(Fresco: Michelangelo)

Written by Ted

26 oktober 2007 at 10:24

Geplaatst in Geen categorie

De kinderkomrij 8

Is de kinderkomrijkwestie inmiddels opgelost? Voor sommige gebloemleesde dichters wel. Een aantal van hen heeft een akkoord met Prometheus bereikt; zij ontvangen een hogere vergoeding dan de 5 euro die de uitgeverij in het vooruitzicht stelde.

Voor mij liggen de zaken anders. Prometheus weigert mijn gedichten uit de volgende druk van de bloemlezing te halen (ik wil op die manier het recht verdedigen om zxc3xa9lf te besluiten of ik toestemming geef voor overname van gedichten in bloemlezingen voor de vrije markt) en beroept zich daarbij op een regeling die het uitgeverijen toestaat om in bepaalde gevallen helemxc3¡xc3¡l zonder overleg met de dichter gedichten over te nemen. Omdat die regeling niet van toepassing is en ook niet van stal behxc3xb3xc3xb3rt te worden gehaald, heb ik mij tot de Stichting Rechtshulp Auteurs gewend. Die heeft mij in staat gesteld om juridische steun te zoeken.

Written by Ted

23 oktober 2007 at 22:25

Geplaatst in Geen categorie