tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Archive for september 2009

UitreikingTheo Thijssen-prijs op beeld

Nieuw Amsterdam maakte een korte reportage van de uitreiking van de Theo Thijssen-prijs. Die vent met dat suffe snorretje ben ik.

Advertenties

Written by Ted

30 september 2009 at 05:52

Geplaatst in Geen categorie

Dankwoord Theo Thijssen-prijs (3)

(vervolg)

Ik wil Karel dan ook graag bedanken dat hij me de kans gaf om mijn gedichten te publiceren en me zo een podium gaf om me te ontwikkelen.

Iemand anders voor wie ik tekende, zij het sporadisch, was Henny Bodenkamp.

Ik merkte dadelijk dat ze wel wat in me zag, ook in mijn ambitie om schrijver te worden. Ze was alleen helemaal niet tevreden met de teksten die ik schreef; ze stuurde me steeds terug, en dan begon ik weer van voor af aan. Niet op een computer, maar op een typemachine, hxc3xa8? Waarop je dus alles helemaal opnieuw moet tikken!

Achteraf vertelde Henny me dat ze met verbazing had gekeken hoe vasthoudend ik was; ik op mijn beurt was blij dat ze me niet liet vallen, en daar wil ik haar na al die jaren nog voor bedanken. Ik heb wel vier of vijf keer mijn eerste boek (dat overigens ook het dikste boek is dat ik heb geschreven!) helemaal opnieuw zitten typen voor Henny tevreden was, maar toen kwam het eindelijk, hxc3xa8hxc3xa8, uit bij Van Goor.

Toen mijn eerste boek verschenen was wilde ik dat Henny ook mijn gedichten uitgaf, maar dat durfde ze niet.

Daarom stuurde ik ze naar uitgeverij Leopold en Liesbeth ten Houten durfde het wel. Nog geen half jaar later lag mijn eerste dichtbundel in de boekhandel. Ik kreeg er een Vlag & Wimpel voor en daardoor mocht ik meteen een tweede dichtbundel maken. Al heel snel werd duidelijk dat Liesbeth mij de vrije hand gaf; als ik zei dat ik een nieuwe bundel wilde maken, dan vroeg ze niet om het manuscript, maar: xe2x80x98Wanneer denk je dat die bundel klaar is?xe2x80x99

xe2x80x98Nou,xe2x80x99 zei ik dan, xe2x80x98in oktober of zo.xe2x80x99

xe2x80x98O,xe2x80x99 zei ze vervolgens, xe2x80x98dan zet ik hem alvast in de najaarsaanbieding.xe2x80x99

Ik wil Liesbeth heel hartelijk bedanken voor het blinde vertrouwen dat ze altijd in me heeft gehad en voor de vrijheid die ik kreeg. Zodoende kon ik experimenteren en rare boeken maken; ik denk niet dat ik bij een andere uitgeverij zo veel bewegingsruimte had gekregen als bij Liesbeth. Een nadeel was wel dat ik alles in mijn eentje moest doen en niet echt kon

beschikken over een poxc3xabzieredacteur.

Begrijp me niet verkeerd; Jacolien Kingmans, sinds het begin redacteur bij Leopold, was absoluut onmisbaar voor het redactiewerk dat ze al die jaren voor me heeft gedaan, en daar wil ik haar ook graag voor bedanken, maar discussies over de poxc3xabzie zijn er nooit geweest.

Mijn samenwerking met Ria Turkenburg was intensiever, vooral de latere jaren, toen het in elkaar zetten van een boek niet meer met plakmodellen gebeurde maar met computerprogrammaxe2x80x99s. Ik wil Ria hartelijk bedanken voor alle dagen dat we samen achter de computer zaten. Het ging altijd om een vrij secure compositie van tekst en beeld en Ria wist precies hoe ze dat op de computer moest doen. Dan zei ik wat ik wilde en meestal deed Ria dat dan, behalve als ze het er heel erg mee oneens was. Dan gehoorzaamde ze wel, maar als ik weg was, veranderde ze het weer terug. Dat is niet vaak gebeurd xe2x80″ een keer of drie, zes, twaalf, denk ik. Bijna elk boek dat ik voor Leopold maakte heeft wel een eigenwijsheidje van Ria en dat is goed zo.

Tegenwoordig zet ik het merendeel van mijn boeken zelf in elkaar omdat ik geleerd heb hoe ik met dat soort computerprogrammaxe2x80x99s moet werken. Het wordt steeds eenzamer werk: ik bedenk een tekst, maak er beeldmateriaal bij, ontwerp een lay out, zet het boek in elkaar, stuur het naar de drukker en net voor het uitkomt ziet de uitgever wat het wordt. Of die luxe situatie, waarbij ik alle vrijheid krijg om boeken te maken zoals ik wil, blijft bestaan, weet ik niet. Zoals de meesten wel weten moet Leopold het binnenkort zonder Liesbeth stellen, en hoewel in haar opvolging prima is voorzien, zal het toch een rare gewaarwording zijn: Leopold zonder Liesbeth.

Dat is anders bij Van Goor. Henny is daar nog steeds zijdelings bij betrokken, maar er is zo gesold met Van Goor xe2x80″ dan weer naar Prometheus, dan naar Unieboek, en opeens niet meer in Amsterdam maar in Houten xe2x80″ dat het voor mij onmogelijk was om daar te blijven. Het kwam te vaak voor dat ik bij Van Goor binnenstapte en dat ze vroegen wie ik was, want er was zo veel komen en gaan dat ze me daar niet meer kenden.

(wordt vervolgd)

Written by Ted

29 september 2009 at 09:49

Geplaatst in Geen categorie

Dankwoord Theo Thijssen-prijs (2)

(vervolg)

Op een bepaald moment vroeg mijn moeder opgewonden en gexc3xafrriteerd, toen ik niet gauw genoeg naar haar zin op een antwoord kon komen over welke grondstoffen er zoal gedolven worden: xe2x80x98Nou, waar rijden autoxe2x80x99s op?xe2x80x99

In paniek riep ik: xe2x80x98Steenkool!xe2x80x99

Dat was het moment waarop mijn moeder het aardrijkskundeboek in de hoek smeet en zei: xe2x80x98Volgens mij kun je het beter zelf doen.xe2x80x99

Ook daar wil ik haar voor bedanken, want ze heeft me daarna nooit meer overhoord, nam meer afstand van me, liet me mijn eigen gang gaan, en toen kwam het goed. Mijn cijfers vlogen omhoog. Ik bleef niet meer zitten, ik slaagde glansrijk voor mijn eindexamen en verhuisde naar Amsterdam om er aan de Rietveld te gaan studeren. xe2x80″ Zelf doen, dat zou mijn motto geweest kunnen zijn.

Dat ze me toch niet helemaal kon loslaten, bleek wel tijdens mijn studie aan de kunstacademie. Ik weet niet meer wat de aanleiding was, maar tijdens een van de lessen vertelde mijn leraar Piet Klaasse, waar mijn medestudenten bij waren, dat hij een brief van mijn moeder had gekregen waarin ze vroeg hoe het met me ging en of ik wel mijn best deed. Ik schaamde me dxc3xb3xc3xb3d, vooral omdat ik niet wist dat mijn moeder een brief naar school had gestuurd. Piet vond het juist wel charmant, want hij kreeg nooit brieven van ouders die informeerden naar de vorderingen van hun kroost.

Ik wil Piet graag bedanken. Dat hij allang dood is, doet er niet toe. Hij was mijn belangrijkste docent aan de kunstacademie en stond toe, na heel veel gemopper, dat ik een eindexamenscriptie schreef waar hij eigenlijk niet achter stond. Het schrijven van zoxe2x80x99n scriptie was noodzakelijk om te kunnen slagen en die moest over kunst gaan. Ik had helemaal geen zin in een betoog over Vincent van Gogh of over het Dadaxc3xafsme en had bedacht: als ik nou de belevenissen vertel van een eindexamenstudent aan de kunstacademie, heb ik xc3xa9n een scriptie die met kunst te maken heeft, xc3xa9n ik hoef er geen onderzoek voor te doen, want ik schrijf gewoon elke dag in een paar minuutjes op wat ik meemaak en hup, klaar. Wat ik niet wist, toen ik aan die scriptie begon, was dat er in dat jaar twee gebeurtenissen plaats zouden vinden, min of meer gelijktijdig, die ik onmogelijk buiten de scriptie kon houden: ik werd door een knokploeg mijn huis uitgezet en mijn broer ging dood. Daardoor kreeg mijn scriptie een totaal andere lading dan gedacht. Nadat ik geslaagd was, in 1980, overhandigde Piet Klaasse mij een brief die hij had gekregen van xc3xa9xc3xa9n van de leden van de commissie die het eindexamenwerk had beoordeeld. Zij had aan hem geschreven dat ze maar xc3xa9xc3xa9n keer eerder zoxe2x80x99n persoonlijk aangrijpend betoog had gelezen als mijn scriptie, en dat commentaar wilde Piet me niet onthouden.

Dat was mevrouw Boele van Hensbroek, de toenmalige uitgeefster van Lemniscaat. Ik wil haar bedanken, omdat ze met haar brief het gevoel in me wakker maakte dat ik misschien txc3xb3ch wel schrijver kon worden, iets wat ik graag wilde, maar waarvan ik dacht dat het niet kon.

Ik zocht haar op in Rotterdam en ze liet duidelijk blijken dat mijn scriptie weliswaar veel indruk op haar had gemaakt, maar dat hij tamelijk slecht geschreven was xe2x80″ en dat was ook zo. Mevrouw Boele van Hensbroek  gaf mij twee boeken mee om te laten zien hoe het wel moest. Dat waren twee titels van Anke de Vries. Ik las ze en wist meteen, hoewel ik de kwaliteit ervan onmiddellijk onderkende en ook zag dat ze beter schreef dan ik, dat ik een ander soort schrijver wilde worden.

Maar eerst ging ik aan de slag als illustrator. Ik maakte onder andere tekeningen voor Vrij Nederland, waar ik Aukje Holtrop tegenkwam. Ik wil haar bedanken voor het feit dat ze me zo nu en dan om een tekening vroeg.

Zo maakte ik kennis met De Blauw Geruite Kiel, de intens gemiste kinderrubriek die in Vrij Nederland stond, en waarvan Aukje Holtrop en Karel Eykman de redactie vormden.

Wat De Kiel zo bijzonder maakte was dat Aukje en Karel kinderen serieus namen voor wat betreft informatie en cultuur, en dat sprak me ontzettend aan.

Ik ging in opdracht van Karel tekenen bij gedichten die in De Kiel stonden, gedichten die in hun aard wel leken op de mijne, want die schreef ik in het geheim. Ik besloot xc3xa9xc3xa9n van mijn gedichten onder de snufferd van Karel te schuiven en die plaatste het. Vanaf dat moment bleek dat ik schrijver voor de jeugd was. Ik wil Karel dan ook graag bedanken dat hij me de kans gaf om mijn gedichten te publiceren en me zo een podium gaf om me te ontwikkelen.

(wordt vervolgd)

Written by Ted

28 september 2009 at 10:53

Geplaatst in Geen categorie

Dankwoord Theo Thijssen-prijs (1)

TkaternVxc3xb3xc3xb3r de uitreiking van de Theo Thijssen-prijs vroeg menigeen alvast inzicht in mijn dankwoord, want de een na de ander verwachtte dat het vuurwerk zou worden. Dat ik flink tekeer zou gaan tegen de wijze waarop kinderboekenschrijvers worden behandeld – eigenlijk dachten ze, geloof ik, dat ik de Annie M.G. Schmidt-lezing van Sjoerd Kuyper nog eens dunnetjes over zou doen. Maar de Theo Thijssen-prijs is feest voor mij en ik heb niks te klagen, ben enkel dankbaar, en wilde daarvan in mijn dankwoord getuigen. Ik weet niet of mijn dankwoord interessant is voor lezers die het kinderboekenwereldje niet kennen, maar er werd aardig om gelachen, afgelopen donderdag, dus de vrolijke toon waarop ik het dankwoord uitsprak, moet de lezer er zelf maar bij denken, want hier is het. – O ja en dan nog dit: sommigen zullen van mening zijn dat ik mijn moeder er flink van langs geef in mijn dankwoord, maar zelf zei ze, nadat ik het dankwoord had uitgesproken: ‘Ik kon horen dat je van me houdt.’

Het dankwoord is opgenomen in een mooi katern (zie plaatje; klik erop voor een vergroting), met zwart garen gebonden, fraai papier; er staat ook de feestrede van Aidan Chambers in en het juryrapport.

Hier is-ie dan, in een aantal afleveringen, want het is te lang voor xc3xa9xc3xa9n keer:

Als je een dankwoord uit mag spreken krijg je meestal maar een paar minuten de tijd, dus dat ik hier veel langer mag blijven staan, ervaar ik als een geschenk. Om te beginnen wil ik u allemaal hartelijk danken dat u aanwezig bent. U had betere dingen te doen, dat weet ik best, maar u bent toch gekomen en dat stel ik bijzonder op prijs.

Ik dank ook het bestuur van de Stichting P.C. Hooft en de mensen van het Letterkundig Museum. Voor het overnemen van de juryvoordracht en voor de ontvangst vandaag.

Heel graag bedank ik de jury. Ik realiseer me heel goed dat er ook een andere naam uit de bus had kunnen rollen, en als het aan mijn moeder had gelegen was dat misschien ook wel gebeurd.

Toen ik haar in april vertelde dat ik de Theo Thijssen-prijs zou krijgen, was ze enthousiast en opgetogen, maar zoals altijd hoorde ik een zekere twijfel in haar stem: waarxc3xb3m krijgt hij die prijs eigenlijk? Mijn moeder is trots op mij, maar ze vindt anderen beter. In juni liet ze dat nog eens blijken. Ik kreeg voor Spin op sokken, een poxc3xabzieprentenboek dat ik samen heb gemaakt met Sieb Posthuma, een Zilveren Griffel. Mijn moeder zei:  xe2x80x98Nou, gefeliciteerd, al weet je dat ik er niks aan vond. Ik las het voor aan een buurmeisje, maar ze ging halverwege dxe2x80x99r eigen boek halen. De tekeningen vind ik wel heel mooi.xe2x80x99

In de ogen van mijn moeder ben ik een vrij saaie man die niet onaardig kan schrijven en verder ben ik gewoon haar zoon. En als die zoon bijzonder is, dan zal dat logischerwijze wel komen doordat hij een bijzondere moeder heeft. En anderen vinden dat ook. Toen ik jaren geleden een prijs gekregen had, belde mijn moeder me op. Ze vroeg: xe2x80x98En, heb je bloemen gekregen?xe2x80x99

xe2x80x98Ja,xe2x80x99 zei ik opgetogen, xe2x80x98drie bossen!xe2x80x99

xe2x80x98O,xe2x80x99 zei ze, xe2x80x98ik vijf.xe2x80x99

Het deed mij in het geniep dan ook wel genoegen dat toen bekend gemaakt was dat ik de Theo Thijssen-prijs kreeg, ik wel tien bossen bloemen heb gekregen en mijn moeder nul. Dat had er gerust xc3xa9xc3xa9n mogen zijn, hoor, bijvoorbeeld van mij. Ik wil mijn moeder bij deze gelegenheid bedanken voor een van de belangrijkste dingen die ik van haar geleerd heb: relativeren. Als wij als kind huilend thuiskwamen met een kapotte knie, zei ze: xe2x80x98Het is erg, maar een oog uit is erger.xe2x80x99 En ja, dat was natuurlijk ook zo.

Mijn moeder werd op haar eenendertigste weduwe met vier kinderen, waarvan de oudste negen was en de jongste vier. Achteraf snap ik niet dat ze de moed en de kracht vond om in de zomer op vakantie te gaan naar zuid Frankrijk, met vier jengelende kinderen op de achterbank en een slingerende vouwwagen aan de trekhaak. Nou ja, ik begrijp het wel: ze wilde naar de zon en liet zich niet tegenhouden door vier blokken aan haar been. Daar stond ze dan, verdwaald in Parijs in het spitsuur, met een kokende motor, zonder ons te laten merken dat ze geen idee had waar ze het zoeken moest. En txc3xb3ch kwamen we veilig thuis! – Mijn moeder is altijd een sterke vrouw geweest, soms iets te sterk voor mij. Het ging slecht op school en mijn moeder dacht dat het beter zou gaan als ze me regelmatig controleerde. Toen ze me overhoorde voor een proefwerk voor aardrijkskunde, zat ze na twee minuten al te zuchten en te steunen en te draaien op haar stoel omdat ze er het geduld niet voor had. Ik werd daar zo onzeker en zenuwachtig van, dat ik in de war raakte. Op een bepaald moment vroeg mijn moeder opgewonden en gexc3xafrriteerd, toen ik niet gauw genoeg naar haar zin op een antwoord kon komen over welke grondstoffen er zoal gedolven worden: xe2x80x98Nou, waar rijden autoxe2x80x99s op?xe2x80x99  (wordt vervolgd)

Written by Ted

26 september 2009 at 17:20

Geplaatst in Geen categorie

Theo Thijssen-prijs uitgereikt

TtoorkondeHet was een fantastische dag. Gisteren kreeg ik in het Letterkundig Museum in Den Haag de Theo Thijssen-prijs uitgereikt die bestaat uit een loodzwaar bronzen beeldje van Theo Thijssen, een oorkonde die geschreven is door Gerrit Noordzij (klik op het plaatje voor een vergroting) en een bos bloemen; het geldbedrag dat bij de prijs hoort werd drie dagen geleden al op mijn rekening bijgeschreven.

Tot mijn verrukking zat de zaal vol – je moet er toch niet aan denken dat je zo’n prijs krijgt voor een lege zaal! – en naar ik van verschillende kanten hoorde was men zeer te spreken over het programma. De feestrede van Aidan Chambers was mooi, persoonlijk en gevoelig, het juryrapport werd op innemende wijze voorgedragen door jurylid Sanne Parlevliet, om mijn dankwoord werd flink gelachen en voor velen was Theo Nijland, die vijf liedjes ten gehore bracht, zichzelf begeleidend op de vleugel, een openbaring. Na afloop kwam menigeen vragen of er cd’s van zijn liedjes zijn. Natxc3xbaxc3xbarlijk, zei ik, ik heb ze zelf allemaal!

Na afloop van het officixc3xable programma was er een receptie. Daar werd ik naar mijn smaak veel te vroeg weggerukt om naar een restaurant te gaan, waar ik een diner kreeg aangeboden in gezelschap van de jury en het bestuur van de P.C. Hooft-stichting. Dat diner duurde tot laat in de avond; ik was pas om half 1 ’s nachts thuis. Moe, maar voldaan.

Ik wil bij deze vast alle mensen die er gisteren waren heel hartelijk bedanken voor hun aanwezigheid. Het was geweldig om te zien dat velen niet alleen deze mooie dag met mij wilden meemaken, maar er ook aan bijdroegen dxc3¡t het een mooie dag werd, want zoals gezegd is zo’n dag alleen maar feestelijk als je daar niet in je eentje staat. Maar ook iedereen die mij via mailtjes en op dit weblog gelukgewenst heeft met deze prijs wil ik hartelijk bedanken. Mede daardoor werd het een onvergetelijke dag!

Written by Ted

25 september 2009 at 07:18

Geplaatst in Geen categorie

Kunststof vanavond

Vanochtend was ik te horen op BNR radio; vanavond zit ik een uur lang in Kunststof, het kunstprogramma op radio 1 van de NPS. Het begint om 19.00 uur. Jellie Brouwer presenteert.

Ander nieuwtje: Frank Groothof is de beoogde voorzitter van de nieuwe Woutertje Pieterse-prijs-jury. Hij komt in de plaats van Femke Halsema. Ook nieuw in de jury is de ontwerper Suzanne Hertogs.

Written by Ted

23 september 2009 at 08:49

Geplaatst in Geen categorie

Kinderboeken dxc3xbaxc3xbar!

HvmkrantHou van mij kreeg een uiterst lovende bespreking van Jaap Friso in het NCRV ochtendradioprogramma Snotime (http://snotime.ncrv.nl/). Toch waarschuwde Jaap – die een boekenlog bijhoudt op Jaap Leest: http://jaapleest.blogspot.com/ – de luisteraars: ‘Het is een duur boek.’

Dat is het helemaal niet; het boek is prentenboekengroot, weegt evenveel als een baksteen, is 272 paginaxe2x80x99s dik, helemaal in kleur, is gebonden, heeft kapitaalbandjes en een leeslint en kost slechts 30 euro. Was het als boek voor volwassenen op de markt gebracht, dan had het waarschijnlijk 60 euro gekost.

Waarom noemt een doorgewinterde kinderboekenlezer als Jaap Friso het boek dan dxc3xbaxc3xbar? Iedereen snapt dat het produceren van een gexc3xafllustreerd kinderboek in kleur met een harde kaft veel duurder is dan een ongexc3xafllustreerd gelijmde paperback voor volwassenen. En txc3xb3ch betaalt men voor het laatste grif 20 euro en laat men het kinderboek liggen als dat duurder is dan 15 euro. Boeken worden gekocht door volwassenen en die hebben in het algemeen (natuurlijk bevestigen uitzonderingen de regel) meer geld over voor een boek voor zichzelf of voor andere volwassenen dan voor kinderen. Maar waarom? Denken volwassenen dat kinderen, zoals bij kleren, uit hun boeken groeien? Denken ze dat een kinderhand gauw gevuld is (met iets goedkoops?); dat kinderen prijzige boeken niet op waarde weten te schatten?

Op het plaatje: Hou van mij in NRC Handelsblad en Trouw. Nog geen recensies, maar het boek is gelukkig al wel gesignaleerd!

Written by Ted

21 september 2009 at 20:35

Geplaatst in Geen categorie