tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Archive for december 2010

Beste wensen voor 2011

Ik wens iedereen een fijn uiteinde toe en een fantastisch nieuw jaar!

Advertenties

Written by Ted

31 december 2010 at 07:17

Geplaatst in Geen categorie

Boekenjaar 2010 (4)

Lezertje4 Gisteren in NRC Handelsblad een boeiend artikel waarin Karel Berkhout afscheid neemt. Op de website van de krant voegt hij er een lijst aan toe met de boeken die hij de afgelopen tien jaar het best vond. Die lijst staat hieronder, en hij illustreert wel enigszins de tendens die ik in de eerdere delen van dit serietje heb aangehaald: de belangstelling gaat in belangrijke mate uit naar het buitenland en over all specifiek naar proza xe2x80″ dat mag gerust, want het gaat om Karels persoonlijke smaak. Maar het is opvallend dat genres als poxc3xabzie en non-fictie (veelal van eigen bodem) volledig ontbreken. 

De tien beste van de afgelopen tien jaar (Nederlands)

Els Beerten: Allemaal willen we hemel (2008). Meerstemmige roman over collaboratie en verzet in een Vlaams dorp tijdens de Tweede Wereldoorlog
Peter van Gestel: Winterijs (2001). In een winters Amsterdam vol schuldige straten raakt brutale en grappige jongen in de greep van de herinnering aan de deportatie van de joden.
Martha Heesen: Toen Faas niet thuis kwam (2003). Jongen vertelt indringend en ingetogen over de wanhoop na raadselachtige verdwijning van broertje
Guus Kuijer: Het boek van alle dingen (2004). Tale Kanaxc3xa4ns en visioenen in beklemmende geschiedenis over vader die zijn gezin terrroriseert met de bijbel.
Joke van Leeuwen: Toen mijn vader een struik werd (2010).  Eigenzinnige logica van de schrijfster valt wonderwel samen met het absurdisme van een wrede oorlog.
Benny Lindelauf: Negen Open Armen (2004). Drie Limburgse zusjes groeien tijdens de crisisjaren op in een magische streekroman vol kleine mythen en grote verhalen.
Koos Meinderts & Annette Fienieg: De vuurtoren (2007). Melancholiek prentenboek over generaties die gaan en komen als de getijden van de zee.
Peter Verhelst & Carll Cneut: Het geheim van de keel van de nachtegaal (2008). Poxc3xabtisch en schitterend gexc3xafllustreerde hervertelling van het sprookje over de Chinese nachtegaal.
Daan Remmerts de Vries: De Noordenwindheks (2004). Aan weerzijden van een gordijn in een ziekenhuis liggen twee kinderen; de een verzoent zich met het leven, de ander met de dood.
Floortje Zwigtman: Wolfsroedel (2002). In Roemeense jongensbende in de negentiende eeuw heerst een mythologische strijd tussen goed en kwaad

De tien beste van de afgelopen tien jaar (vertaald)

Anne-Laure Bondoux: De tranen van de moordenaar (2003). Jongen sluit vriendschap met moordenaar van zijn ouders in filosofisch verhaal over de grenzen van het kwaad.
Kevin Brooks: Lucas (2003) Fascinerende en ongrijpbare jongen van buiten schept uitzonderlijk veel liefde en haat in bekrompen dorp.
Mikael Engstrxc3xb6m: Tobbe (2004). Eigenzinnige jongen overleeft in grauwe en gevaarlijke buitenwijk van Stockholm door humor, vriendschap en avonturen rond een sloperij.
Timothxc3xa9e de Fombelle: Tobie Lolness (2007). Een boom is de hele wereld in een allegorische vertelling over de hevige strijd tussen goed en kwaad in een volk van mini-mensen.
John Green: Het grote misschien (2005). Op kostschool ontstaat driehoeksrelatie tussen nerd met voorliefde voor laatste woorden, een coole gast en een slim meisje dat ongrijpbaar is en blijft
Mark Haddon: Het wonderbaarlijk voorval met de hond in de nacht (2003). In origineel detectiveverhaal doet autistische jongen onderzoek naar de dood van een hond en ontdekt meer dan hem lief is.
Steven Herrick: De roep van de wolf (2009).  Epische roman in verzen over jongen en meisje die in binnenlanden van Australixc3xab vrede vinden met elkaar en zichzelf.
Meg Rosoff: Hoe ik nu leef (2004). Verwend meisje verhaalt met krachtige vertelstem over liefde en seks in tijden van oorlog en terreur
Andreas Steinhxc3xb6fel: Het midden van de wereld (2005). Broer en zus zoeken hun weg temidden van talloze uitzonderlijke personages in een villa, die lijkt op de Olympus.
Jenny Valentine: Op zoek naar Violet Park (2007). Tijdens hilarische zoektocht met urn van onbekende vrouw ontdekt jongen de geheimen van zijn eigen afkomst.

Written by Ted

31 december 2010 at 07:03

Geplaatst in Geen categorie

Boekenjaar 2010 (3)

Lezertje3

Maar waarxc3xb3m is de belangstelling voor Nederlandse en Vlaamse jeugdliteraire werken tanend en stijgt de belangstelling voor buitenlands repertoire? Natuurlijk is dat laatste mede een kwestie van marketing en promotie van het relatief nieuwe genre young adult, maar in brede zin kun je je afvragen: gaat de kwaliteit van het Nederlandse en Vlaamse repertoire omlaag of is er gewenning opgetreden? We zijn zo vertrouwd met uitstekende kinder- en jeugdboeken, dat er wellicht ook uit verveling naar het buitenland gekeken wordt. Maar het is tevens zo, denk ik, dat het kwalitatieve of kunstzinnige hoogtepunt van de Nederlandse kinder- en jeugdliteratuur alweer een aantal jaren achter ons ligt; we zijn in een dal beland, en zo hoort het ook, want kwaliteit kan niet doorstijgen tot in het oneindige. Bloei kan er alleen zijn als het klimaat stimulerend is. En dat is op dit moment niet zo. Vanuit de media zijn er hoegenaamd geen initiatieven om tot enige ontwikkeling of beschouwing te komen, kinderboekenschrijvers waren vroeger nog wel eens op de tv, maar nu allang niet meer, en ga zo maar door. Gisteren nog kondigde Karel Berkhout aan dat hij zijn recensiewerk gaat staken omdat hij dat in zijn vrije tijd moet doen, zoals zoveel kinderboeken besproken worden in het kader van liefhebberij of een bijbaan. 
Het wegvallen van prijzen en de toenemende aandacht voor buitenlands werk stimuleren de ontwikkeling van de Nederlandse en Vlaamse jeugdliteratuur niet en dat merk je eigenlijk meteen. Schrijvers kijken naar de omgeving waarin ze werken en als die niet stimulerend is, vinden ze zelden de aansporing om boven zichzelf uit te stijgen, al zijn er natuurlijk in elke periode grootse boeken van groots presterende individuele auteurs, zoals ook nu!
Vindt er dan helemaal geen stimulering plaats? Jawel, maar die is verkoopgericht. Dat maakt in auteurs andere krachten wakker dan de wil om iets moois te maken.

Written by Ted

30 december 2010 at 07:10

Geplaatst in Geen categorie

Karel Berkhout stopt

Zo veel goede kinderboekrecensenten zijn er niet, dus ik betreur het nogal dat Karel Berkhout, die zes jaar lang kinder- en jeugdboeken besprak voor NRC Handelsblad, zijn werkzaamheden per 1 januari staakt. Karel: 'Ik heb het altijd met ongelooflijk veel plezier gedaan. Maar het lezen en schrijven ten behoeve van kinderboeken had altijd plaats in mijn vrije tijd, naast mijn reguliere werk als verslaggever. Onder de huidige omstandigheden is dit voor mij niet meer op te brengen. Ik betreur dat zeer, maar het is niet anders.'  
Karel (Amsterdam, 1964) werd na aan de School voor de Journalistiek in Utrecht economisch en politiek verslaggever bij het Leidsch Dagblad. Bij NRC Handelsblad werd hij in 1992 economisch redacteur, een functie die hij elf jaar vervulde xe2x80″ met een korte onderbreking als verslaggever in Den Haag. In 2003 stapte hij over naar de kunstredactie en in 2008 werd stadsverslaggever in Amsterdam. Van 2004 tot 2011 schreef hij recensies, interviews en beschouwende stukken over kinder- en jeugdboeken. 

Written by Ted

29 december 2010 at 14:03

Geplaatst in Geen categorie

Boekenjaar 2010 (2)

Lezertje2 Dat Young Adult-boeken hot zijn zag ik al een brochure van een uitgeverij voor volwassenen die speciaal gemaakt is om titels voor volwassenen die niet goed lopen opnieuw onder de aandacht van het publiek te brengen, maar nu door ze te afficheren als Young Adult-literatuur. Zo doet men dat xe2x80″ een geef ze eens ongelijk. Als je op die manier auteurs voor volwassenen een tweede kans kunt geven, moet je het niet laten; als rijp-volwassenen de boeken niet willen, dan jong-volwassenen misschien wel.
Het is niet gek dat men over de grenzen van de eigen jeugdliteratuur heen kijkt, want binnen het jeugdgenre is het Nederlandse en Vlaamse aanbod 15+ heel beperkt, vooral omdat 15+ strikt genomen geen eigen genre boeken heet te behoeven: op school worden vijftienjarigen veelal geacht mee te lezen met de volwassenen en van zichzelf hebben ze doorgaans sowieso geen zin meer om te lezen.
De belangrijke overgang zit hem echter niet zozeer bij de leeftijdsgroep 15 tot 18, maar bij 12 tot 15, de periode waarin ontlezing begint. Als daar geen stimulering is, niet naar de lezers toe, maar evenmin naar de schrijvers van 12+-boeken, waar de Gouden Zoen zich op richtte, dan ontstaan flauwte, verveling en moedeloosheid. Waarom zou je als auteur een boek maken voor die leeftijdsgroep als het nauwelijks verkocht wordt xc3xa9n als er nauwelijks aandacht voor is xc3xa9n als er vrijwel geen waardering voor is? Je moet wel heel erg gedreven zijn om in deze tijd 12+-boeken te willen schrijven.
Een mooie en geslaagde uitzondering is de Slash-reeks, een kwalitatief uitstekende serie voor 12+. Maar xe2x80″ het kost me moeite om die boeken te betrekken bij kritiek, want ze zijn het spreekwoordelijke lichtpuntje in de duisternis xe2x80″ doordat alle delen in deze serie stoelen op hetzelfde concept treedt er toch een soort armoede op vanwege de eenvormigheid van dat concept: inhoudelijk biedt het wel heel veel variatie, bijvoorbeeld qua thema, maar qua uitwerking en uitstraling zijn het allemaal boeken waarbij een echte schrijver het verhaal van een bestaande en meewerkende jongere verwoordt. Boeken die anders misschien geschreven zouden zijn vanuit totaal verschillende werkplannen en met een andere opzet, zitten nu in hetzelfde keurslijf. Ik bedoel daarmee helemaal niet te zeggen dat ik tegen die serie ben, integendeel. Volgens mij heeft de Slash-serie van Edward van de Vendel veel goeds naar boven gehaald in schrijvers die voor de serie zijn gaan schrijven en die voorheen boeken schreven die het Slash-niveau niet haalden. Alle complimenten dus voor de bedenkers en uitvoerders en redacteuren van de serie. Maar zoals het wel vaker met succesformules gaat: de nadelen kunnen, hoe onterecht ook, de voordelen gaan overschaduwen als er daarnaast niet voldoende xc3¡nder aanbod is van vergelijkbaar niveau! En dxc3¡t aanbod komt kennelijk hoofdzakelijk uit het buitenland.

Written by Ted

28 december 2010 at 11:20

Geplaatst in Geen categorie

Boekenjaar 2010 (1)

Lezertje1 Wat is me het meest opgevallen aan het afgelopen kinder- en jeugdboekenjaar? Ik geloof dat het de ruk naar het buitenland is. Ik weet niet of mijn indruk juist is, maar volgens mij staan er tegenwoordig veel vaker recensensies van buitenlandse boeken in de krant dan voorheen, en dat gaat dan natuurlijk ten koste van de Nederlandse en Vlaamse kinder- en jeugdboeken. Misschien dat dxc3xa9 statisticus van de kinder- en jeugdboeken, Richard Thiel, tot een andere conclusie komt als hij begin 2011 zijn jaarlijkse overzicht presenteert op Jipjip (aangenomen dat hij die moeite weer wil nemen!), maar er zijn meer tekenen dat de belangstelling van de media, hoe beperkt die ook gebleven of geworden is, voor het Nederlandse en Vlaamse repertoire wegvliedt in de richting van het buitenland.
De nieuwe Grote Jongeren Literatuur Prijs ging in zijn geheel naar het buitenland, letterlijk doordat een deel van de prijs per reglement bestemd is voor een buitenlands boek en in figuurlijke zin doordat het Nederlandstalige boek dat bekroond werd is geschreven door een schrijver voor volwassenen voor een publiek van volwassenen en uitgegeven is bij een uitgeverij voor volwassenen.
Daar is an sich niks mee mis, voor zover het degenen die buitenlandse boeken promoten gaat om leesbevordering, maar als je het niveau van de Nederlandse en Vlaamse jeugdboeken wilt stimuleren, is het ronduit slecht. 
Wat je niet koestert kwijnt weg. Dat lijkt nu te gebeuren met de boeken voor 12- tot 15-jarigen. Iedereen heeft de mond vol van Young Adults-boeken en dan met name die uit het buitenland; dat lijkt nogal in de mode. Dat werd nog eens benadrukt doordat de nieuwe prijs de door de Gouden Zoen in de steek gelaten lezers van twaalf tot vijftien passeerde ten gunste van lezers van vijftien jaar en ouder. Het is prima om de oudere jongere aan het lezen te willen houden of krijgen, maar volgens mij is dat volkomen zinloos als je de groep waarin de ontlezing begint veronachtzaamt, en dat is nu eenmaal de groep die de basisschool verlaat.

Written by Ted

27 december 2010 at 09:15

Geplaatst in Geen categorie

Inzendtermijn Q's Poeziespektakel 4 halverwege


QP123web2 Drie weken geleden ging de oproep om mee te doen aan Queridoxe2x80x99s Poeziespektakel 4 de deur uit en inmiddels stromen de gedichten binnen.

Ik heb regelmatig de vraag voorgelegd gekregen of iedereen mag insturen of alleen erkende dichters en dichters die al eerder meededen. Nee, iedereen mag insturen. De redactie van vier leest alle gedichten en komt tot een voorlopige selectie waaruit later dan weer gedichten gekozen worden voor in het boek. Er kunnen er zoxe2x80x99n 150 in, en dat betekent dat we er heel veel moeten laten vallen, want tot xc3xb3ns grote geluk worden er elk jaar meer gedichten ingestuurd. Dat betekent dat QP lxc3xa9xc3xa9ft en daar zijn we ontzettend blij mee. Voor de inzenders is de kans dat je gedicht wordt opgenomen natuurlijk kleiner naarmate er meer inzenders zijn, maar voor het niveau van QP is het goed en als het niveau in orde is, is de kans dat QP blijft bestaan groter.

We zijn halverwege de inzendtermijn, vandaar dat ik de oproep nog eens laat zien voor dichters die de oproep eerder niet zagen en voor dichters die het inmiddels alweer vergaten.

Ik heb nog een tip: er zijn dichters die complete bundels insturen; dan moeten we tot wel zestig gedichten gaan zitten doorploegen, terwijl we er al zo veel binnenkrijgen. Dat is echt een aanslag op ons goede humeur. Het is beter om enige zelfbeheersing aan de dag te liggen als je instuurt, want op poxc3xabziediarree zitten we niet te wachten. Een mooie hoeveelheid is tussen de twee en zes.

En hier is dan de uitnodigingstekst van redacteur Belle Kuijken:

Het enthousiasme voor Queridoxe2x80x99s Poxc3xabziespektakel groeit nog altijd! Over Wie heeft hier met verf lopen smijten? schreef Annelies De Waele in Knack: xe2x80x98Een paar jaar geleden kon je van zoveel nieuw poxc3xabziesnoep in xc3xa9xc3xa9n bundel alleen maar dromen. Je had vroeger wel wat bundels, hier en daar een bloemlezing. Querido toont dat het anders kan.xe2x80x99
Of: 'Fantastische nieuwe bundel […] Met prachtwerk van vers dichttalent en oude rotten.' – Trouw
We willen dat graag blijven doen, en geven dan ook met veel plezier en gepaste trots in augustus 2011 het vierde poxc3xabziespektakel uit. Maar zonder uw bijdrage zouden we natuurlijk nergens zijn, en we hopen ook voor dit nieuwe boek weer te mogen rekenen op uw medewerking. Tot uiterlijk 15 januari 2011 kunt u nieuw werk sturen naar belle.kuijkenAPENSTAARTJEuitgeverijquerido.be (Het Vlaamse kantoor van Querido). De redactie selecteert alleen nieuw, nog niet eerder gepubliceerd werk voor kinderen vanaf 10 jaar, en kiest uit de inzendingen de meest geschikte gedichten. De samenstelling van het nieuwe poxc3xabziejaarboek ligt opnieuw in handen van Ted van Lieshout. Per opgenomen gedicht zullen we 40 euro betalen.   
Het thema van de Nederlandse Kinderboekenweek 2011 is Superhelden! xe2x80″ Over dapper durven zijn. Zoals ieder jaar zullen we in titel en thematiek een link leggen met het thema. Ook uw bijdrage mag hierop aansluiten, maar dat hoeft niet per se. Is Annie M. G. Schmidt (zij zou 100 jaar geworden zijn in 2011) een van uw helden, dan houden wij ons eveneens aanbevolen!
We kijken erg uit naar uw werk!
De redactie van QP: Mirjam Bolt, Jacques Dohmen, Ted van Lieshout en Belle Kuijken

Written by Ted

23 december 2010 at 23:07

Geplaatst in Geen categorie