tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Nevenrechten (1)

Nevenrechten-1 Naar aanleiding van een reactie van Thxc3xa9rxc3xa8se zou ik nog iets schrijven over nevenrechten. Hier is het.

Als je een manuscript schrijft en een uitgever wil er een boek van uitbrengen, heeft hij het recht nodig om dat te kunnen dxc3xb3xc3xa9n. Daarom is een contract nodig. Als je een betrouwbaar contract afsluit met een uitgever verkoop je niet je hele hebben en houden (dat doe je tot op zekere hoogte wel bij contracten die niet in orde zijn, maar dat is een andere kwestie), maar een deel van de rechten die je hebt als auteur over het werk dat je geschreven of getekend hebt. Dat heet een licentie: je stelt de uitgever in staat om het recht dat nodig is om andermans auteursrechtelijk beschermd werk te exploiteren uit te oefenen; je geeft hem het recht om er een boek van te maken en dat te publiceren. Andere rechten houd je in principe zelf, behalve als daar in het contract iets over is geregeld. Die andere rechten, de rechten dus die de  contractgever niet per se nodig heeft om je werk te exploiteren op de wijze die is afgesproken, heten: nevenrechten.

Dit zijn een aantal nevenrechten: het vertalen van je boek, het verfilmen van je boek, er een hoorspel van maken, enzovoort. Als daarover niets geregeld is in het contract, mag de uitgever die rechten niet exploiteren, domweg omdat hij ze niet heeft. In de meeste contracten worden de nevenrechten echter al opgevoerd en omschreven. Degene die je het contract aanbiedt heeft die rechten dus niet nodig om je boek uit te geven, maar hij wil over rechten die voortvloeien uit dat eerste recht alvast graag een afspraak maken.

Bij deze rechten geldt niet hetzelfde recht dat in het artikel over het honorarium is afgesproken en dat in veel gevallen grofweg neerkomt om 10% van de winkelprijs van een boek; meestal gaat het bij deze rechten om een verdeling van het percentage van de inkomsten. Dat percentage moet tenminste 50/50 zijn, waarbij geldt dat de schrijver tenminste 50% krijgt en de uitgever ten hoogste 50%. Vaak is de verhouding 60/40 in het voordeel van de schrijver, 70/30, 75/25 en soms zelfs meer. Als een schrijver bijvoorbeeld helemaal zelf heeft gezorgd voor een vertaling, kan het percentage 90/10 zijn, maar dat moet dan wel in het contract zijn afgesproken.

Het staat je vrij om bij het aangaan van een contract rechten uit te sluiten. Meestal kan daar gewoon over onderhandeld worden. Het is niet ongebruikelijk om pas over dat soort rechten te onderhandelen met de uitgever als ze aan de orde zijn.

(Wordt vervolgd)

Advertenties

Written by Ted

10 februari 2011 bij 07:20

Geplaatst in Geen categorie

7 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. Ha! Dank tot dusverre, Ted!

    Bij deze rechten geldt niet hetzelfde recht dat in het artikel over het honorarium is afgesproken en dat in veel gevallen grofweg neerkomt om 10% van de winkelprijs van een boek; meestal gaat het bij deze rechten om een verdeling van het percentage van de inkomsten. Dat percentage moet tenminste 50/50 zijn, waarbij geldt dat de schrijver tenminste 50% krijgt en de uitgever ten hoogste 50%. Vaak is de verhouding 60/40 in het voordeel van de schrijver, 70/30, 75/25 en soms zelfs meer. Als een schrijver bijvoorbeeld helemaal zelf heeft gezorgd voor een vertaling, kan het percentage 90/10 zijn, maar dat moet dan wel in het contract zijn afgesproken.

    Het eerste deel – tot de puntkomma – gaat over royalty-afspraken (volgens Modelcontract),en na de puntkomma over nevenrechten als vertaling, verfilming et cetera (ook volgens Modelcontract <- als basis)?

    Thxc3xa9rxc3xa8se

    10 februari 2011 at 09:26

  2. De royalty van bijvoorbeeld 10% krijg je over de verkopen van het boek. Als het boek wordt verfilmd geldt niet de royalty-afspraak, maar de verdeling die is gemaakt in het artikel over nevenrechten. De uitgeverij krijgt bijvoorbeeld 1000 euro van de producent voor de verfilming, en als de verdeling 60/40 is, moet de uitgeverij 60% van die 1000 euro aan de schrijver afstaan. Helaas kom je nooit te weten wat de inkomsten precies zijn, want meestal gaat het om een nettobedrag en de uitgeverij kan er dus eerst nog kosten vanaftrekken. Volgens mij mag dat overigens alleen BTW zijn, maar ik weet niet zeker of dat juist is.

    In het Modelcontract voor Kinderboeken gaat het om verschillende artikelen: je hebt artikel 10 over het honorarium – de royalties – en je hebt artikel 1 de punten 5, 6 en 7 over de nevenrechten.

    Ted

    10 februari 2011 at 09:48

  3. Ha, dank je Ted. Je weet het altijd heel helder te verwoorden!
    Eerlijk gezegd heb ik er nog nooit over gedacht om de nevenrechten (behalve die voor e-books) voorlopig uit te sluiten tot het aan de orde is. Volgende keer toch maar eens overwegen. Niet dat er iemand films wil maken van mijn boeken, maar je weet maar nooit :-). Dat afwegen (wanneer wel en wanneer niet nevenrechten uit te sluiten) is natuurlijk wel slim.

    Netty

    10 februari 2011 at 15:26

  4. Netty schreef:

    Dat afwegen (wanneer wel en wanneer niet nevenrechten uit te sluiten) is natuurlijk wel slim.

    De vraag is dan in hoeverre het voor een uitgever interessant blijft om met uitgesloten nevenrechten een boek van je uit te brengen. Maar de omgekeerde vraag geldt ook voor jezelf, namelijk in hoeverre is het voor jou als auteur interessant, in de betekenis van doenlijk, om een geschreven (*) werk te ‘exporteren’ naar de filmindustrie of een buitenlandse uitgeverij?

    (*) in sommige gevallen ook getekend werk, of anderszins

    Thxc3xa9rxc3xa8se

    10 februari 2011 at 16:30

  5. Het is tot op zekere hoogte gebruikelijk om alvast afspraken te maken over nevenrechten, maar het is xc3xb3xc3xb3k gebruikelijk om voor sommige nevenrechten een voorbehoud te maken. Je kunt dan overeenkomen om voor dxc3¡t specifieke nevenrecht geen afspraken te maken, txc3xb3t het aan de orde is.

    Ted

    10 februari 2011 at 16:54

  6. Ja, dat klinkt heel logisch, ook in het geval van het Modelcontract <- = geen wet.

    Thxc3xa9rxc3xa8se

    10 februari 2011 at 17:50

  7. Daarom schreef ik ook ‘afwegen’, Therese. In sommige gevallen kan dat slimmer zijn. Vaak ook niet.

    Netty

    10 februari 2011 at 18:25


Reacties zijn gesloten.

%d bloggers liken dit: