tedvanlieshout.nu archief

Ted van Lieshout: webarchief

Driedelig Paard nog niet binnen

with 24 comments

TvL-DP-spread Driedelig paard zou er gisteren zijn, maar ik heb van uitgeverij Leopold nog geen bericht gehad, dus het zal wel volgende week worden. Hier zie je alvast een spread (klik erop voor een vergroting) uit het boek, maar Tim, die op dit weblog reageerde, vond een link op Bol.com waardoor je al een bladzijde of tien uit het boek kunt bekijken. Dat kun je hier vinden.

Wie dat doet zal onmiddellijk opvallen dat het gaat om een soort symbiose tussen proza en poëzie. Toch zijn het gedichten, omdat ze vanuit dat perspectief zijn geschreven. Het zijn blokgedichten. Ze hebben allemaal precies hetzelfde formaat: één bladspiegel. Het valt waarschijnlijk wel op dat er geen alinea's zijn, dat de tekst van begin tot aan het einde doorloopt, en daarmee lijkt het meer op een blok tekst dan op een gedicht met enjambement en strofes. Maar als je het geheel in ogenschouw neemt zie je dat de vorm juist heel strak is.

Ik liep met het idee voor blokgedichten al heel lang rond (zo'n 9 jaar), en één van de redenen waarom ik iets wilde veranderen aan de vorm van "het gedicht" was een zekere ergernis over de manier waarop kinderen op school gedichten maken. Vaak schrijven kinderen van rijmwoord naar rijmwoord of krijgen opdracht om hun gedicht in een bepaalde vorm te gieten (een elfje, bijvoorbeeld). In bijna al die gevallen wordt de inhoud ondergeschikt gemaakt aan de vorm: als het herkenbaar is als een gedicht, dan ís het ook een gedicht. Dat is raar, want iedereen die ik erover sprak en spreek – onderwijzers, begeleiders, enzovoort – gaven en geven aan dat de inhoud van het gedicht eigenlijk het belangrijkst is. Waarom komt dat er dan niet uit? – Nou, misschien wel omdat men uiteindelijk meer hamert op de vorm dan op de inhoud. Vandaar dat ik zelf eens wilde kijken of je de vorm niet zodanig zou kunnen aanpassen dat het gedicht automatisch inhoudsgericht wordt. Daar is het blokgedicht uit voortgekomen. Niemand kan zich verschuilen achter de vorm, want het kan alleen op de inhoud worden beoordeeld.

Nogmaals, het is slechts één reden waarom ik blokgedichten ben gaan maken, maar wel een belangrijke. Ik hoop dat menigeen op het idee komt om kinderen blokgedichten te laten schrijven. De vorm is makkelijk: je begint te schrijven en je gaat pas naar de volgende regel als de vorige regel volgeschreven is. Dat leidt de aandacht af van de vorm en dwingt om na te denken over de inhoud. Precies wat een gedicht eigenlijk moet zijn! – Achter in het boek staat een soort gebruiksaanwijzing, maar hier zie je naast elkaar twee voorbeelden van blokgedichten: het zijn teksten die als het ware uit het niets opdoemen en pas als je ze leest vormt zich in je eigen hoofd een beeld van wat het precies is.

Advertenties

Written by Ted

4 maart 2011 bij 07:22

Geplaatst in Geen categorie

24 Reacties

Subscribe to comments with RSS.

  1. De dichter Paul Jansen maakte ook al blokgedichten (wel gepubliceerd in Tzum, maar nog niet in een bundel: komt waarschijnlijk bij De Contrabas uit). Het effect op poëzie schrijvende leerlingen zou wel eens heel goed kunnen zijn.

    Coen Peppelenbos

    4 maart 2011 at 10:02

  2. De dichter Paul Jansen maakte ook al blokgedichten (wel gepubliceerd in Tzum, maar nog niet in een bundel: komt waarschijnlijk bij De Contrabas uit). Het effect op poxc3xabzie schrijvende leerlingen zou wel eens heel goed kunnen zijn.

    Coen Peppelenbos

    4 maart 2011 at 10:02

  3. Interessant! Op internet kan ik er niks over vinden. Ik heb een paar jaar geleden wel gezocht of de term “blokgedicht” al ergens werd gebruikt en dat was bij één iemand: een kunstenares die een beeldend werk had gemaakt en dat “Blokgedicht” had genoemd. Ik ben de naam Paul Jansen of Tzum in dat kader nooit tegengekomen. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat de term niet al bestond of dat dergelijke gedichten niet al werden gemaakt.

    Ted

    4 maart 2011 at 10:15

  4. Interessant! Op internet kan ik er niks over vinden. Ik heb een paar jaar geleden wel gezocht of de term “blokgedicht” al ergens werd gebruikt en dat was bij xc3xa9xc3xa9n iemand: een kunstenares die een beeldend werk had gemaakt en dat “Blokgedicht” had genoemd. Ik ben de naam Paul Jansen of Tzum in dat kader nooit tegengekomen. Maar dat wil natuurlijk niet zeggen dat de term niet al bestond of dat dergelijke gedichten niet al werden gemaakt.

    Ted

    4 maart 2011 at 10:15

  5. Zelf dacht ik altijd dat het bij het dichten ging om vreugde en als ik naar de kinderen kijk die ik treffen mag lijken zij dat ook te denken. Het geeft ruimte tot serieus nadenken en opeens ontdekken.
    Hoe vertel ik die vreugdevolle kinderen dat dit gedichten zijn en geen kleine opmerkingen of bespiegelingen, mooie invallen, grappige gedachten of niets anders dan de pure waarheid als je die je zo geloven kunt? Zij zullen vast denken dat het verhaaltjes, dus proza, is.

    Co Baas- Hazenbosch

    4 maart 2011 at 10:44

  6. o, ik bedoel dat het verhaaltjes zijn en proza is.

    Co Baas- Hazenbosch

    4 maart 2011 at 11:12

  7. Het is Paul Janssen met dubbel s zie ik nu.

    Coen Peppelenbos

    4 maart 2011 at 12:04

  8. Hij noemt zijn gedichten ‘vierkanten’. Zie hier (vormgeving niet helemaal goed): http://www.brakkehondblogt.be/2008/06/10/twee-vierkanten-door-paul-janssen/

    Coen Peppelenbos

    4 maart 2011 at 12:06

  9. Ted, je schreef:

    Ze hebben allemaal precies hetzelfde formaat: één bladspiegel. (…) als je het geheel in ogenschouw neemt zie je dat de vorm juist heel strak is.

    Waaraan kan ik dan zien dat het om een gedicht gaat? Zonder uitleg zou ik denken dat het een vorm van grafische kunst of handigheid is.

    Niet geheel hierbij aansluitend, maar het gaat toch over poëzie: vanochtend dacht ik aan mijn gekleurde wasknijpers het begin van een driedimensionaal beeldsonnet te zien. Had je die eigenlijk al?

    Thxe9rxe8se

    4 maart 2011 at 12:39

  10. Ted, je schreef:

    Ze hebben allemaal precies hetzelfde formaat: xc3xa9xc3xa9n bladspiegel. (…) als je het geheel in ogenschouw neemt zie je dat de vorm juist heel strak is.

    Waaraan kan ik dan zien dat het om een gedicht gaat? Zonder uitleg zou ik denken dat het een vorm van grafische kunst of handigheid is.

    Niet geheel hierbij aansluitend, maar het gaat toch over poxc3xabzie: vanochtend dacht ik aan mijn gekleurde wasknijpers het begin van een driedimensionaal beeldsonnet te zien. Had je die eigenlijk al?

    Thxc3xa9rxc3xa8se

    4 maart 2011 at 12:39

  11. Ik heb het boek via Selexyz bsteld en had het gisteren in huis.

    Janneke

    4 maart 2011 at 13:08

  12. Het maakt toch niet uit in welk hokje je het vangt, proza of poezie. En het lijkt me heerlijk verfrissend op scholen waar poezie inderdaad vaak gereduceerd is tot dat rottige elfje.

    Anna

    4 maart 2011 at 14:47

  13. @Thérèse @Co: waaraan wil je een gedicht herkennen?

    @Janneke: hé, wat merkwaardig. Ook vandaag niets gehoord van de uitgeverij, dus ik moet er toch vanuitgaan dat het boek er nog niet is.

    @Coen: fijn dat je die link stuurde.

    Ted

    4 maart 2011 at 17:50

  14. @Thxc3xa9rxc3xa8se @Co: waaraan wil je een gedicht herkennen?

    @Janneke: hxc3xa9, wat merkwaardig. Ook vandaag niets gehoord van de uitgeverij, dus ik moet er toch vanuitgaan dat het boek er nog niet is.

    @Coen: fijn dat je die link stuurde.

    Ted

    4 maart 2011 at 17:50

  15. Geen idee, maar als alles mag en waarom niet, dan schreef Carmiggelt, vanaf heden officieel, pure poëzie en dat is een zeer aangename gedachte. Zeker omdat hij naar eigen zeggen stukkies schrijver was. Hij blijkt nu een poëet in stukkiesschrijversvel.Dan mag hij nu eindelijk volop voorgelezen worden op gedichtendag. Zo stap ik een mooi leven binnen. Dus hartelijk bedankt.

    Hoe lukt het eigenlijk op een computer een rechte uitlijning te krijgen. Ik oefende al, vanwege die vreugdevolle kinderen, maar de laatste zin blijft almaar inspringen.

    Co Baas- Hazenbosch

    4 maart 2011 at 18:44

  16. Geen idee, maar als alles mag en waarom niet, dan schreef Carmiggelt, vanaf heden officieel, pure poxc3xabzie en dat is een zeer aangename gedachte. Zeker omdat hij naar eigen zeggen stukkies schrijver was. Hij blijkt nu een poxc3xabet in stukkiesschrijversvel.Dan mag hij nu eindelijk volop voorgelezen worden op gedichtendag. Zo stap ik een mooi leven binnen. Dus hartelijk bedankt.

    Hoe lukt het eigenlijk op een computer een rechte uitlijning te krijgen. Ik oefende al, vanwege die vreugdevolle kinderen, maar de laatste zin blijft almaar inspringen.

    Co Baas- Hazenbosch

    4 maart 2011 at 18:44

  17. Ik vraag me toch ook af waaruit je besluit dat dit een gedicht is en geen uitgelijnd stukje proza. En maakt het niet uit in welk hokje je het vangt, Anna? Het is toch Ted die het in het poëziehokje heeft gevangen?
    Heeft het misschien te maken met de manier waarop je het moet lezen? De intonatie en het ritme waarmee je het voorleest bijvoorbeeld?

    Stefan

    4 maart 2011 at 22:05

  18. Ik vraag me toch ook af waaruit je besluit dat dit een gedicht is en geen uitgelijnd stukje proza. En maakt het niet uit in welk hokje je het vangt, Anna? Het is toch Ted die het in het poxc3xabziehokje heeft gevangen?
    Heeft het misschien te maken met de manier waarop je het moet lezen? De intonatie en het ritme waarmee je het voorleest bijvoorbeeld?

    Stefan

    4 maart 2011 at 22:05

  19. Voor mij is het heel simpel: ik heb de gedichten van DRIEDELIG PAARD gemaakt als dichter en niet als prozaschrijver. Ik ervaar en beschouw het werk als onderdeel van mijn dichtwerk. Vandaar dat het bij Leopold is uitgekomen en een NUR-code voor poëzie heeft. Verder mag iedereen er voor zichzelf gerust van vinden dat het proza is, bijvoorbeeld omdat men vindt dat het niet lijkt op poëzie zoals men die kent, maar dat doet niets af aan het gegeven dat ik het aanbied als poëzie.

    Ted

    4 maart 2011 at 22:56

  20. Voor mij is het heel simpel: ik heb de gedichten van DRIEDELIG PAARD gemaakt als dichter en niet als prozaschrijver. Ik ervaar en beschouw het werk als onderdeel van mijn dichtwerk. Vandaar dat het bij Leopold is uitgekomen en een NUR-code voor poxc3xabzie heeft. Verder mag iedereen er voor zichzelf gerust van vinden dat het proza is, bijvoorbeeld omdat men vindt dat het niet lijkt op poxc3xabzie zoals men die kent, maar dat doet niets af aan het gegeven dat ik het aanbied als poxc3xabzie.

    Ted

    4 maart 2011 at 22:56

  21. Gefeliciteerd.

    Toch blijft de vraag (na een al een poosje nieuwe doch eigenlijk oude poëzie lezen) hoe krijg ik de laatste zin gelijk. Die regel blijft inspringen of naar blad twee verspringen.

    Co Baas- Hazenbosch

    5 maart 2011 at 10:45

  22. Gefeliciteerd.

    Toch blijft de vraag (na een al een poosje nieuwe doch eigenlijk oude poxc3xabzie lezen) hoe krijg ik de laatste zin gelijk. Die regel blijft inspringen of naar blad twee verspringen.

    Co Baas- Hazenbosch

    5 maart 2011 at 10:45

  23. O, nu snap ik wat je bedoelt. Ik zal het uitleggen in een persoonlijk mailtje, want dan kan ik er plaatjes bij zetten.

    Ted

    5 maart 2011 at 10:47

  24. Je schijnt gedichten niet allemaal achter elkaar te moeten lezen, maar zo af en toe een paar en een tijdje later weer een paar. Toch heb ik het hele boek gisteravond in een ruk uitgelezen omdat ik er telkens nog eentje en nog eentje wilde lezen, en vanochtend meteen het hele boek nog een keer. Het is echt prachtig. Dank je wel.

    Sammie

    19 juni 2011 at 10:27


Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: